Een gezond gebouw is meer dan een energiezuinig gebouw
In de praktijk blijkt dat gebouwen die technisch voldoen aan energieprestaties of ontwerpuitgangspunten niet automatisch leiden tot een gezond en comfortabel binnenmilieu.
Klachten over:
- temperatuur;
- tocht;
- luchtkwaliteit;
- geluid;
- geur;
- of algemeen discomfort
komen ook voor binnen moderne en duurzame gebouwen.
Dat komt doordat het functioneren van een gebouw afhankelijk is van de samenhang tussen:
- bouwkundige eigenschappen;
- installaties;
- ventilatie;
- bezettingsgraad;
- onderhoud;
- en het daadwerkelijke gebruik van het gebouw.
Juist die combinatie bepaalt hoe een gebouw tijdens dagelijks gebruik wordt ervaren.
Binnenluchtkwaliteit als belangrijk aandachtspunt
Binnenluchtkwaliteit vormt één van de belangrijkste onderdelen van gezonde gebouwen. Onvoldoende ventilatie of verhoogde concentraties van verontreinigingen kunnen leiden tot vermoeidheid, concentratieproblemen en irritatie van ogen of luchtwegen.
De oorzaak ligt daarbij zelden bij één enkele factor. In veel gebouwen ontstaat belasting door een combinatie van:
- materiaalemissies;
- fijnstof;
- microbiologische agentia;
- gebruikersactiviteiten;
- en het functioneren van ventilatie- en klimaatinstallaties.
Daardoor vraagt een gezond binnenmilieu om meer dan uitsluitend voldoende ventilatiecapaciteit. Ook luchtverdeling, onderhoud, bronbeheersing en afstemming op het gebruik van het gebouw spelen een belangrijke rol.
Thermisch comfort en oververhitting
Naast luchtkwaliteit krijgt thermisch comfort steeds meer aandacht. Vooral binnen goed geïsoleerde en luchtdichte gebouwen neemt het risico op oververhitting toe.
Temperatuurklachten ontstaan vaak door een combinatie van:
- zonbelasting;
- beperkte warmteafvoer;
- onvoldoende regelbaarheid van installaties;
- en verschillen in gebruik van ruimten.
Door klimaatverandering en hogere buitentemperaturen wordt het beheersen van hittestress bovendien steeds relevanter binnen toekomstbestendig gebouwontwerp. Daarom spelen maatregelen zoals zonwering, nachtventilatie en passieve koeling een steeds belangrijkere rol binnen gezonde gebouwen.
Ook akoestiek en daglicht bepalen gebruikskwaliteit
De kwaliteit van een gebouw wordt niet uitsluitend bepaald door temperatuur of luchtkwaliteit. Ook akoestiek en daglicht hebben directe invloed op comfort en functioneren.
Slechte akoestiek kan leiden tot:
- concentratieverlies;
- hinder;
- verminderde spraakverstaanbaarheid;
- en een hogere ervaren belasting binnen werk- en verblijfsruimten.
Daarnaast beïnvloeden daglicht en verlichting:
- visueel comfort;
- welzijn;
- gebruiksbeleving;
- en de kwaliteit van de werkomgeving.
Binnen gezonde gebouwen vraagt dit om een evenwichtige afstemming tussen comfort, energieprestatie en gebruik.
Praktijkprestaties worden steeds belangrijker
Binnen de bouw- en vastgoedsector verschuift de aandacht steeds meer van theoretische prestaties naar het daadwerkelijke functioneren van gebouwen tijdens gebruik. Certificeringen zoals BREEAM en WELL versterken deze ontwikkeling doordat zij gezondheid, comfort en binnenmilieu nadrukkelijk meenemen binnen de beoordeling van gebouwen.
Daardoor groeit ook de behoefte aan:
- praktijkmetingen;
- verificatie van prestaties;
- monitoring van installaties;
- en objectieve beoordeling van het binnenmilieu.
Juist praktijkonderzoek maakt zichtbaar hoe een gebouw onder representatieve omstandigheden functioneert.
Onderzoek en metingen binnen gezonde gebouwen
Om inzicht te krijgen in het functioneren van gebouwen worden steeds vaker technische analyses en metingen uitgevoerd.
Afhankelijk van de situatie kan onderzoek plaatsvinden naar:
- luchtkwaliteit;
- ventilatiecapaciteit;
- thermisch comfort;
- geluid en akoestiek;
- daglicht en verlichting;
- vochtproblematiek;
- en microbiologische belasting.
Dergelijke onderzoeken geven inzicht in de feitelijke prestaties van een gebouw en maken zichtbaar welke factoren invloed hebben op comfort, gezondheid en gebruikskwaliteit.
Gezonde gebouwen als onderdeel van toekomstbestendig vastgoed
Gezonde gebouwen worden steeds vaker gezien als onderdeel van duurzaam en toekomstbestendig vastgoed. Daarbij draait het niet uitsluitend om energiebesparing, maar juist om gebouwen die langdurig comfortabel, gezond en bruikbaar blijven.
Hierdoor verschuift de focus binnen de sector steeds meer naar gebouwen die:
- aantoonbaar functioneren tijdens gebruik;
- een gezond binnenmilieu ondersteunen;
- comfortabel blijven onder veranderende omstandigheden;
- en aansluiten op de behoeften van gebruikers op lange termijn.
Gezonde gebouwen zijn daarmee niet alleen een technische of duurzame ambitie, maar steeds vaker een fundamenteel onderdeel van toekomstbestendig ontwerpen, bouwen en beheren.
