Waarom tocht op kantoor een probleem is
Tocht ontstaat wanneer lucht zich met een te hoge snelheid langs het lichaam verplaatst en daardoor als onaangenaam wordt ervaren. Vooral bij zittend werk of beeldschermwerk blijken medewerkers gevoelig voor luchtstromen en temperatuurverschillen.
Klachten die regelmatig samenhangen met tocht zijn onder meer:
- koude handen of voeten;
- stijve spieren;
- nek- en schouderklachten;
- hoofdpijn;
- vermoeidheid;
- concentratieproblemen;
- een algemeen gevoel van discomfort.
Daarnaast kunnen klachten lokaal sterk verschillen. Terwijl één medewerker tocht ervaart, kan een andere werkplek binnen dezelfde ruimte juist te warm aanvoelen.
Hoe ontstaat tocht binnen kantooromgevingen?
Tocht ontstaat meestal door een combinatie van ventilatie, luchtsnelheid, temperatuurverschillen en drukverhoudingen binnen het gebouw.
Ventilatiesystemen en luchtsnelheid
Ventilatiesystemen vormen een veelvoorkomende oorzaak van tochtklachten. Wanneer lucht met te hoge snelheid wordt ingeblazen of ongunstig over werkplekken wordt verdeeld, ontstaat hinderlijke luchtstroming.
Dit gebeurt bijvoorbeeld door:
- verkeerd ingeregelde ventilatiesystemen;
- te hoge luchthoeveelheden;
- onjuiste positionering van roosters;
- lokale overdruk of onderdruk.
Daardoor kan koude lucht direct langs medewerkers bewegen.
Temperatuurverschillen en koudeval
Daarnaast spelen temperatuurverschillen een belangrijke rol.
Wanneer grote temperatuurverschillen bestaan tussen ruimten of oppervlakken, ontstaan natuurlijke luchtstromen binnen het gebouw. Vooral langs ramen en gevels kan koude lucht naar beneden zakken, ook wel koudeval genoemd.
Dit komt bijvoorbeeld voor bij:
- slecht geïsoleerde gevels;
- grote glasoppervlakken;
- koude buitentemperaturen;
- lokale opwarming binnen ruimten.
Daardoor kunnen tochtklachten ontstaan, zelfs wanneer ventilatiesystemen correct functioneren.
Invloed van gebouw en gebruik
Ook bouwkundige eigenschappen en gebruik van het gebouw beïnvloeden luchtstromen.
Denk hierbij aan:
- open deuren of verkeersstromen;
- verschillen in bezetting;
- indeling van werkplekken;
- plaatsing van installaties;
- lokale warmtebronnen.
Daardoor ontstaan in de praktijk regelmatig situaties waarbij tocht slechts op specifieke plekken of tijdstippen wordt ervaren.
Waarom tochtklachten vaak lastig te beoordelen zijn
Binnen kantooromgevingen blijken tochtklachten regelmatig moeilijk objectiveerbaar. Dat komt onder meer doordat:
- luchtstromen voortdurend veranderen;
- temperatuurverschillen gedurende de dag variëren;
- ventilatiesystemen dynamisch reageren op gebruik;
- comfort subjectief wordt ervaren.
Daarnaast spelen persoonlijke factoren een rol, zoals:
- activiteitenniveau;
- kleding;
- positie van de werkplek;
- gevoeligheid voor temperatuur.
Juist daarom vraagt beoordeling van tochtklachten vaak om een combinatie van metingen, inspectie en analyse van het binnenklimaat.
Onderzoek naar tocht en thermisch comfort
Wanneer klachten structureel aanwezig blijven, kan onderzoek naar tocht en thermisch comfort noodzakelijk zijn.
Daarbij wordt onder meer gekeken naar:
- luchtsnelheden;
- luchtstromen;
- temperatuurverdeling;
- ventilatiecapaciteit;
- luchtverdeling binnen ruimten;
- invloed van gevels en ramen;
- positie van werkplekken.
Daarnaast kan onderzoek inzicht geven in:
- verschillen tussen ruimten;
- variaties gedurende de dag;
- invloed van bezetting en gebruik;
- functioneren van ventilatie- en klimaatinstallaties.
Juist door deze factoren in samenhang te beoordelen ontstaat een realistischer beeld van de oorzaak van klachten.
Mogelijke maatregelen tegen tocht
Afhankelijk van de oorzaak kunnen verschillende maatregelen bijdragen aan het verminderen van tochtklachten.
Voorbeelden hiervan zijn:
- optimaliseren van ventilatiesystemen;
- aanpassen van luchthoeveelheden;
- verbeteren van luchtverdeling;
- aanpassen van roosterposities;
- beperken van koudeval langs gevels;
- verbeteren van isolatie;
- herpositioneren van werkplekken.
Daarnaast kan het noodzakelijk zijn om temperatuurverschillen tussen ruimten beter in balans te brengen.
Een comfortabel kantoor vraagt om balans
Een gezond binnenklimaat draait niet uitsluitend om voldoende ventilatie. Ook luchtstromen, temperatuurverdeling en thermisch comfort spelen een belangrijke rol binnen kantooromgevingen. Juist de balans tussen ventilatie, luchtverversing en comfort bepaalt uiteindelijk hoe medewerkers het binnenklimaat ervaren. Door tochtklachten serieus te onderzoeken en het binnenmilieu integraal te beoordelen ontstaat beter inzicht in de oorzaak van klachten én in de maatregelen die nodig zijn om het comfort op de werkplek structureel te verbeteren.
