Binnen industriële en technische werkomgevingen wordt dagelijks gewerkt met gevaarlijke stoffen. Denk daarbij aan oplosmiddelen, lasrook, stof van grondstoffen, procesemissies, dampen of aerosolen die vrijkomen tijdens productie-, onderhouds- of reinigingswerkzaamheden. Hoewel vaak bekend is dát blootstelling plaatsvindt, ontbreekt in de praktijk regelmatig inzicht in de daadwerkelijke mate van blootstelling en de effectiviteit van aanwezige beheersmaatregelen.
Zonder objectief inzicht blijven gezondheidsrisico’s lastig te beoordelen. Daarnaast wordt het moeilijk om aantoonbaar te voldoen aan de eisen uit de Arbowetgeving en de arbeidshygiënische verplichtingen rondom gevaarlijke stoffen. Strooming voert blootstellingsonderzoek uit conform NEN-EN 689 en brengt objectief in kaart aan welke stoffen medewerkers worden blootgesteld, in welke mate dit gebeurt en onder welke omstandigheden de blootstelling optreedt. Daarbij beoordelen wij zowel werkzaamheden, procesomstandigheden als aanwezige beheersmaatregelen.
Hierdoor ontstaat een technisch onderbouwd beeld van de blootstellingssituatie, waarmee organisaties gericht maatregelen kunnen nemen en aantoonbaar invulling kunnen geven aan hun verplichtingen rondom gezond en veilig werken.
Wat is een blootstellingsonderzoek naar gevaarlijke stoffen?
Een blootstellingsonderzoek richt zich op het vaststellen en beoordelen van inhalatieblootstelling aan gevaarlijke stoffen tijdens werkzaamheden.
Daarbij wordt onderzocht:
- aan welke stoffen medewerkers worden blootgesteld;
- hoe hoog de concentraties in de ademzone zijn;
- onder welke omstandigheden blootstelling optreedt;
- hoe werkzaamheden en processen bijdragen aan blootstelling;
- of blootstellingsniveaus binnen de geldende grenswaarden blijven.
Daarnaast wordt beoordeeld in welke mate blootstelling samenhangt met:
- werkprocessen en handelingen;
- ventilatie en bronafzuiging;
- procesomstandigheden;
- duur en frequentie van werkzaamheden;
- gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
Deze inzichten vormen de basis voor het beoordelen van gezondheidsrisico’s, het onderbouwen van compliance en het treffen van gerichte beheersmaatregelen.
Onderzoeksgebieden
Onze blootstellingsonderzoeken richten zich op de belangrijkste factoren die bepalend zijn voor inhalatieblootstelling binnen de werkomgeving.
Stoffen en emissiebronnen
Allereerst brengen wij in kaart met welke gevaarlijke stoffen wordt gewerkt en op welke momenten emissies ontstaan.
Daarbij analyseren wij onder meer:
- oplosmiddelen en vluchtige organische stoffen (VOS);
- stofvormige componenten;
- lasrook en metaalrook;
- dampen, nevels en aerosolen;
- procesemissies en secundaire emissiebronnen.
Daarnaast beoordelen wij de fysische eigenschappen van stoffen, omdat deze grote invloed hebben op verspreiding, inhalatie en gezondheidsrisico’s.
Werkprocessen en werkzaamheden
Vervolgens onderzoeken wij hoe werkzaamheden in de praktijk worden uitgevoerd.
Daarbij kijken wij onder meer naar:
- handmatige versus geautomatiseerde processen;
- open of gesloten systemen;
- reinigings- en onderhoudswerkzaamheden;
- piekblootstellingen tijdens specifieke handelingen;
- variatie tussen medewerkers en werkzaamheden.
In de praktijk blijkt namelijk regelmatig dat blootstelling sterk afhankelijk is van werkwijze, procescondities en gedragingen op de werkvloer.
Blootstellingsgroepen
Daarnaast delen wij medewerkers in Blootstellingsgroepen in op basis van vergelijkbare werkzaamheden, processen en blootstellingsomstandigheden.
Hierdoor ontstaat een representatieve meetstrategie conform de uitgangspunten van NEN-EN 689.
Het werken met Blootstellingsgroepen maakt het mogelijk om blootstelling systematisch, efficiënt en statistisch onderbouwd te beoordelen.
Beheersmaatregelen en arbeidshygiënische strategie
Tot slot beoordelen wij de aanwezige beheersmaatregelen en de effectiviteit daarvan in de praktijk.
Daarbij analyseren wij onder meer:
- bronafzuiging en ventilatiesystemen;
- gesloten processen en afscherming;
- organisatorische maatregelen;
- onderhoud en technische staat van installaties;
- gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen.
Daarbij beoordelen wij niet alleen of maatregelen aanwezig zijn, maar vooral of deze in de praktijk daadwerkelijk bijdragen aan het beperken van blootstelling.
Onderzoeksmethoden
Onze onderzoeken worden uitgevoerd volgens een gestructureerde arbeidshygiënische aanpak conform NEN-EN 689.
De meetstrategie wordt afgestemd op:
- representatieve werkzaamheden;
- blootstellingsgroepen;
- procesomstandigheden;
- aard van de stoffen;
- variatie in werkzaamheden en blootstelling.
Afhankelijk van de situatie kunnen de werkzaamheden onder meer bestaan uit:
- inventarisatie van stoffen, processen en risico’s;
- opstellen van een meetstrategie per Blootstellingsgroep;
- persoonlijke luchtmetingen in de ademzone;
- stationaire luchtmetingen;
- observatie van werkzaamheden en procesomstandigheden;
- analyse van monsters via geaccrediteerde laboratoria;
- statistische beoordeling van blootstellingsniveaus.
Daarnaast kunnen, afhankelijk van de situatie, onderbouwde schattingsmethoden of aanvullende arbeidshygiënische beoordelingen worden toegepast.
Hierdoor ontstaat een representatief en technisch onderbouwd beeld van de werkelijke blootstelling in de praktijk.
Normen en richtlijnen
Onze onderzoeken worden uitgevoerd conform relevante normen, richtlijnen en wetgeving, waaronder:
- NEN-EN 689 voor beoordeling van inhalatieblootstelling;
- Arbowet en Arbobesluit;
- publieke en private grenswaarden (OEL’s);
- relevante arbeidshygiënische richtlijnen en beoordelingskaders.
De NEN-EN 689 vormt hierbij de belangrijkste technische basis voor het systematisch beoordelen van blootstelling aan gevaarlijke stoffen op de werkplek.
Uitvoering van het onderzoek
Onze adviseurs starten met een inventarisatie van de werkzaamheden, processen, gebruikte stoffen en bestaande beheersmaatregelen.
Op basis daarvan stellen wij een passend onderzoeksplan en meetstrategie op.
Vervolgens worden metingen uitgevoerd tijdens representatieve werkzaamheden en normale bedrijfsomstandigheden.
Daarbij houden wij rekening met:
- variatie in werkzaamheden en tijd;
- verschillen tussen medewerkers;
- proces- en productieomstandigheden;
- ventilatie en luchtstromen;
- gebruik van beheersmaatregelen.
Hierdoor ontstaat een realistisch beeld van de blootstelling zoals deze in de praktijk optreedt.
Rapportage en advies
Na afronding van het onderzoek ontvangt u een technisch onderbouwde rapportage met:
- beoordeling van blootstellingsniveaus per Blootstellingsgroep;
- toetsing aan wettelijke grenswaarden;
- analyse van bronnen en emissiemomenten;
- interpretatie van meetresultaten;
- beoordeling van aanwezige beheersmaatregelen;
- onderbouwing richting wet- en regelgeving.
Daarnaast ontvangt u praktische aanbevelingen conform de arbeidshygiënische strategie.
De adviezen kunnen onder meer betrekking hebben op:
- bronaanpak en procesaanpassingen;
- verbetering van ventilatie of bronafzuiging;
- organisatorische maatregelen;
- optimalisatie van werkmethoden;
- toepassing van persoonlijke beschermingsmiddelen.
De rapportage biedt daarmee een objectieve basis voor verdere besluitvorming, risicobeheersing en aantoonbare naleving van de verplichtingen rondom gevaarlijke stoffen.