Wat betekent dB(A) bij geluidsmetingen?
Geluid wordt uitgedrukt in decibel (dB). Omdat het menselijk gehoor bepaalde frequenties sterker waarneemt dan andere, wordt binnen arbeidshygiënische beoordeling meestal gebruikgemaakt van de A-weging: dB(A).
Deze weging geeft een representatief beeld van de belasting van het gehoor bij:
- machines;
- installaties;
- productiewerkzaamheden;
- en andere continue geluidsbronnen.
Daarnaast wordt voor piekgeluiden vaak gebruikgemaakt van dB(C). Deze weging is beter geschikt voor:
- harde impulsgeluiden;
- metaalinslagen;
- explosieve geluiden;
- of kortdurende piekbelastingen.
Daardoor ontstaat een beter beeld van de werkelijke belasting van het gehoor tijdens werkzaamheden.
80 dB(A): eerste actiewaarde
Wanneer medewerkers gemiddeld gedurende een werkdag worden blootgesteld aan 80 dB(A), spreekt de arbeidsomstandighedenregelgeving van de eerste actiewaarde.
Vanaf dit niveau moet de werkgever onder meer:
- gehoorbescherming beschikbaar stellen;
- voorlichting geven over risico’s van lawaai;
- en medewerkers de mogelijkheid bieden tot audiometrisch onderzoek.
Daarmee wordt blootstelling aan lawaai formeel een arbeidshygiënisch aandachtspunt binnen de RI&E en de beheersing van arbeidsrisico’s.
85 dB(A): tweede actiewaarde
Bij een blootstelling van 85 dB(A) gelden aanvullende verplichtingen. Vanaf deze grenswaarde moet gehoorbescherming daadwerkelijk worden gedragen en moet de werkgever aanvullende maatregelen treffen om de blootstelling te beperken.
Daarbij kan gedacht worden aan:
- bronmaatregelen;
- technische afscherming;
- organisatorische maatregelen;
- beperking van blootstellingsduur;
- of aanpassing van werkprocessen.
Daarnaast wordt vanaf dit niveau steeds belangrijker om de daadwerkelijke blootstelling representatief in kaart te brengen door middel van geluidsmetingen en beoordeling conform NEN-EN-ISO 9612.
87 dB(A): wettelijke grenswaarde
De arbeidsomstandighedenregelgeving hanteert daarnaast een absolute grenswaarde van 87 dB(A). Hierbij wordt rekening gehouden met de dempende werking van gehoorbescherming. Wanneer deze grenswaarde wordt overschreden, moet direct worden ingegrepen om verdere blootstelling te voorkomen.
Piekgeluiden en dB(C)
Naast continue blootstelling spelen piekgeluiden een belangrijke rol bij het risico op gehoorschade. Binnen industriële en technische werkomgevingen ontstaan piekgeluiden bijvoorbeeld door:
- metaal-op-metaalcontact;
- pneumatische systemen;
- vallende materialen;
- slag- of perswerkzaamheden;
- explosieve drukontlasting.
Omdat dergelijke geluiden het gehoor anders belasten dan continu geluid, worden pieken beoordeeld in dB(C).
Daarbij gelden:
- 135 dB(C) als eerste actiewaarde;
- 137 dB(C) als tweede actiewaarde;
- en 140 dB(C) als grenswaarde.
Juist bij piekgeluiden kunnen zeer korte blootstellingen al leiden tot directe gehoorschade.
Blootstellingsduur speelt een belangrijke rol
Niet alleen het geluidsniveau bepaalt het risico, maar ook de duur van de blootstelling. Binnen de arbeidshygiëne geldt daarbij het uitgangspunt dat iedere verhoging van 3 dB(A) leidt tot een verdubbeling van de geluidsenergie. Daardoor halveert de maximaal aanvaardbare blootstellingsduur.
Dat betekent bijvoorbeeld:
- 80 dB(A): circa 16 uur;
- 83 dB(A): circa 8 uur;
- 86 dB(A): circa 4 uur;
- 89 dB(A): circa 2 uur.
Daardoor kan een relatief kleine stijging van het geluidsniveau grote invloed hebben op de uiteindelijke blootstelling.
Wanneer is aanvullend onderzoek relevant?
Een nadere beoordeling van geluidsblootstelling kan relevant zijn wanneer:
- medewerkers dagelijks werken met lawaaiige machines;
- communicatie op korte afstand moeilijk wordt;
- piekgeluiden frequent optreden;
- gehoorbescherming structureel noodzakelijk is;
- onduidelijkheid bestaat over de werkelijke blootstelling;
- of wijzigingen plaatsvinden in processen of installaties.
In dergelijke situaties kunnen representatieve geluidsmetingen inzicht geven in:
- de dagelijkse blootstelling;
- piekbelastingen;
- dominante geluidsbronnen;
- en de effectiviteit van bestaande beheersmaatregelen.
Bij meerdere vinkjes is het verstandig om een professionele geluidsmeting uit te laten voeren.
Geluidsblootstelling vraagt om een arbeidshygiënische benadering
Beoordeling van lawaai op de werkvloer beperkt zich niet uitsluitend tot het meten van geluidsniveaus. In de praktijk spelen ook:
- blootstellingsduur;
- werkzaamheden;
- werkmethoden;
- piekgeluiden;
- en beheersmaatregelen
een belangrijke rol binnen de uiteindelijke risicobeoordeling.
Juist daarom vraagt beheersing van geluidsblootstelling om een arbeidshygiënische benadering waarbij bronaanpak, technische maatregelen, organisatorische maatregelen en persoonlijke bescherming in samenhang worden beoordeeld.
