Waarom GMP-validaties geen garantie bieden voor dagelijkse beheersing

GMP-validaties zijn essentieel binnen farmaceutische productie. Ze tonen aan dat een proces, installatie of werkwijze onder gecontroleerde omstandigheden voldoet aan vooraf vastgestelde eisen. Toch blijkt in de praktijk dat een geslaagde validatie geen volledige zekerheid biedt over de dagelijkse beheersing van API-blootstelling.

De validatie toont wat er mogelijk is; de praktijk laat zien wat er daadwerkelijk gebeurt.

GMP-validaties worden uitgevoerd onder ideale omstandigheden

Een validatie vindt meestal plaats:

• in een rustige productieomgeving,
• met ervaren operators,
• volgens strak gedefinieerde protocollen,
• en zonder verstoringen.

Deze omstandigheden wijken vaak af van de normale werkdag, waarin:

• tempo varieert,
• improvisatie voorkomt,
• extra taken tussendoor ontstaan,
• en meerdere operators tegelijk werken.

Daardoor representeren validatiecondities niet altijd de dagelijkse blootstellingssituatie.

 

Operatorvariatie wordt in validaties nauwelijks zichtbaar

Validatieprotocollen zijn ontworpen om variatie te beperken. Daardoor ontstaan meetwaarden die minder spreiding laten zien dan in de praktijk.

In de dagelijkse uitvoering ziet men echter verschillen in:

• tempo,
• opening en sluiting van systemen,
• positionering,
• handgebruik,
• en volgorde van handelingen.

Deze variatie beïnvloedt de mate van API-emissie en wordt pas zichtbaar tijdens observaties of lucht- en oppervlaktemetingen in de praktijk.

 

Procesafwijkingen maken dagelijkse beheersing complexer

Tijdens een GMP-validatie is het proces meestal stabiel. Buiten de validatie treden echter regelmatig afwijkingen op, zoals:

• verstoppingen,
• lekkages,
• materiaaldat niet direct past,
• afwijkende batchkarakteristieken,
• en apparatuur die net anders reageert dan verwacht.

Deze afwijkingen leiden tot open handelingen of extra interacties met het systeem. Dat verhoogt de kans op vrijgave van API’s — iets wat tijdens een validatie vaak niet zichtbaar wordt.

 

Luchtstroming verandert door gedrag en bezetting

Validaties worden meestal in een “gecontroleerde” setting uitgevoerd: weinig mensen, weinig beweging en minimale interactie.

De dagelijkse praktijk is anders:

• medewerkers lopen in en uit,
• deuren bewegen vaker,
• materialen worden tijdelijk geplaatst,
• operators werken dicht langs elkaar.

Deze factoren beïnvloeden de luchtstroming en daarmee de verspreiding van API’s. Zelfs kleine veranderingen kunnen leiden tot onverwachte depositie op oppervlakken.

 

Schoonmaakprestaties wijken af van validatieniveaus

Tijdens een schoonmaakvalidatie:

• wordt zorgvuldig,
• volledig,
• en vaak onder toezicht gereinigd.

 

In de praktijk ontstaan verschillen door:

• tijdsdruk,
• wisselende operators,
• andere prioriteiten,
• en variatie in interpretatie van protocollen.

Dit verklaart waarom oppervlaktemetingen na verloop van tijd hogere waarden tonen dan tijdens de validatie was voorzien.

 

Validaties zijn momentopnames, processen zijn dynamisch

 

Een validatie geeft aan dat het proces kan functioneren zoals bedoeld. Het is geen bewijs dat dit altijd gebeurt. In de dagelijkse praktijk veranderen:

• batches,
• apparatuurcondities,
• taakverdeling,
• personeelsbezetting,
• en ondersteunende processen.

Deze dynamiek maakt periodieke verificatie noodzakelijk.

 

GMP-validaties richten zich niet op blootstelling van werknemers

 

Validaties beoordelen vooral:

• productkwaliteit,
• materiaaloverdracht,
• reinigbaarheid,
• en technische prestaties.

 

Ze richten zich niet op:

• operatorgedrag,
• luchtstroming buiten het systeem,
• emissies tijdens afwijkingen,
• of variatie in taakuitvoering.

Daarom vullen arbeidshygiënische onderzoeken GMP-validaties aan, maar vervangen ze niet.

 

Ondersteuning bij het toetsen van beheersing buiten GMP-validaties

Veel organisaties laten periodieke metingen uitvoeren om te beoordelen of de beheersing buiten validatiecondities nog steeds op niveau is.

Wij ondersteunen dit door:

• observaties onder normale omstandigheden,
• analyse van operatorgedrag,
• lucht- en oppervlaktemetingen,
• en beoordeling van dagelijkse procesvariatie.

Hierdoor ontstaat een realistisch beeld van de werkelijke beheersing.

 

Zie ook: Waarom oppervlaktemetingen onmisbaar zijn in de farmaceutische productie

 

Conclusie

GMP-validaties zijn noodzakelijk voor procesbeheersing, maar geven geen garantie dat de dagelijkse blootstelling aan API’s volledig onder controle is. Gedrag, procesvariatie en omgevingsinvloeden bepalen hoe het systeem in de praktijk presteert.

Daarom blijft aanvullende verificatie via metingen en observaties essentieel.