Wat zegt de NEN 689 over herhaalde metingen?
De NEN 689 bepaalt dat blootstellingsmetingen representatief moeten zijn voor de normale werkomstandigheden. De resultaten zijn dus alleen geldig zolang het proces, de gebruikte stoffen en de werkwijze gelijk blijven.
Herhaalde metingen zijn verplicht wanneer:
- het productieproces of de gebruikte stoffen veranderen;
- er klachten of incidenten optreden;
- de werkduur of taken van medewerkers wijzigen;
- eerder uitgevoerde metingen onzekerheid geven;
- afzuiging of ventilatie wordt aangepast of vervangen.
Daarnaast wordt aangeraden om metingen periodiek te herhalen, meestal eens per drie tot vijf jaar, ook als er niets is veranderd. Zo toon je aan dat de blootstelling nog steeds onder de grenswaarden ligt.
Wat zegt de Arbowet?
De Arbowet verplicht werkgevers om de risico’s van gevaarlijke stoffen voortdurend te beheersen.
De blootstelling mag nooit hoger zijn dan de wettelijke grenswaarden, en dat moet aantoonbaar zijn.
Metingen vormen hiervoor de bewijslast. De wet schrijft niet letterlijk voor “hoe vaak” dat moet gebeuren, maar stelt wél dat de gegevens actueel moeten zijn.
Een meting van vijf of tien jaar oud geldt dus niet meer als geldig bewijs als processen intussen zijn gewijzigd.
Kort gezegd:
Als omstandigheden veranderen, moet je opnieuw meten.
Als omstandigheden stabiel zijn, moet je periodiek controleren of dat nog steeds zo is.
Praktisch advies voor bedrijven
In de praktijk hanteren veel bedrijven de volgende richtlijn:
- Oriëntatiemeting: bij eerste risicobeoordeling of nieuwe stoffen.
- Herhalingsmeting: eens per 3–5 jaar bij stabiele processen.
- Tussentijdse controle: bij klachten, procesveranderingen of onderhoud aan afzuiging.
Door de resultaten op te nemen in de RI&E of het gevaarlijke stoffenregister, voldoe je aan de eisen van de Arbeidsinspectie en toon je goed werkgeverschap aan.
Waarom periodiek meten verstandig is
Zelfs kleine veranderingen kunnen invloed hebben op de blootstelling.
Een andere lijmsoort, gewijzigde ventilatie of een nieuwe machine kan de uitstoot verhogen zonder dat dit direct merkbaar is.
Regelmatige metingen helpen om gezondheidsrisico’s vroegtijdig te signaleren en dure incidenten of sancties te voorkomen.
Conclusie
Er bestaat geen vaste wettelijke termijn voor blootstellingsmetingen, maar de verplichting om actuele gegevens te hebben geldt altijd.
In de praktijk betekent dit:
- meten bij de start,
- herhalen bij veranderingen,
- en periodiek controleren, meestal elke drie tot vijf jaar.
Met een actuele meetstrategie voldoe je aan de Arbowet én zorg je aantoonbaar voor een veilige werkomgeving.
Bronnen
- Arbowet en Arbeidsomstandighedenbesluit – Hoofdstuk 4 (Gevaarlijke stoffen)
- NEN 689:2019 nl – Werkplekmeting – Strategie voor het vaststellen van naleving van grenswaarden
- Nederlandse Vereniging voor Arbeidshygiëne (NVvA) – Richtlijnen blootstellingsbeoordeling
Strooming helpt bij het beoordelen van bestaande meetrapporten en het plannen van nieuwe metingen volgens NEN 689.