Wat UF-schuim is
Vanaf de jaren zeventig gebruikten isolatiebedrijven UF-schuim op grote schaal voor het isoleren van spouwmuren.
Tijdens het aanbrengen reageren twee componenten tot een schuim dat de spouw vult. Bij dit proces wordt formaldehyde gebruikt als onderdeel van de chemische reactie. Na uitharding blijft het schuim als isolatiemateriaal in de spouw aanwezig.
Daardoor kan UF-schuim nog voorkomen in een deel van de bestaande woningvoorraad.
Formaldehyde in de binnenlucht
Formaldehyde is een vluchtige organische stof (VOC) die in lage concentraties vrijwel overal aanwezig is. In woningen kan formaldehyde uit verschillende bronnen vrijkomen, bijvoorbeeld uit:
- houtproducten en plaatmateriaal
- lijmen en coatings
- meubels en textiel
- bepaalde isolatiematerialen
Volgens het RIVM en verschillende GGD’en kan blootstelling aan verhoogde concentraties formaldehyde irritatie van ogen en luchtwegen veroorzaken.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) hanteert voor binnenlucht een richtwaarde van 0,1 mg/m³ als 30-minuten gemiddelde om irritatieklachten te voorkomen.
Waarom het onderwerp opnieuw aandacht krijgt
De recente aandacht voor UF-schuim hangt samen met situaties waarin bewoners gezondheidsklachten meldden na isolatiewerkzaamheden waarbij dit materiaal werd toegepast. In de Zembla-uitzending worden voorbeelden besproken van woningen waar verhoogde formaldehydeconcentraties zijn gemeten.
GGD’en hebben naar aanleiding van deze meldingen aangegeven dat UF-schuim onder bepaalde omstandigheden formaldehyde kan afgeven. Tegelijk wordt nog onderzocht welke factoren daarbij een rol spelen.
Onder meer de volgende omstandigheden worden genoemd:
- de kwaliteit van het aangebrachte schuim
- vocht in de spouw
- temperatuur
- ventilatie van de woning
- Niet elke woning waarin UF-schuim aanwezig is laat verhoogde formaldehydeconcentraties zien.
Vragen van bewoners
Door de media-aandacht herkennen bewoners soms klachten of situaties uit de berichtgeving. Corporaties krijgen daardoor vragen zoals:
- of UF-schuim in een woning aanwezig is
- of het materiaal gezondheidsklachten kan veroorzaken
- of onderzoek naar de binnenlucht nodig is
Volgens Aedes, de brancheorganisatie van woningcorporaties, zien veel corporaties dat bewoners zich zorgen maken na berichtgeving over isolatiematerialen en binnenluchtkwaliteit.
In veel gevallen gaat het om onzekerheid bij bewoners, niet direct om een aantoonbaar probleem.
Wanneer onderzoek naar formaldehyde relevant kan zijn
In sommige situaties kan het zinvol zijn om de binnenlucht te onderzoeken. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer:
- bekend is dat UF-schuim in de spouw aanwezig is
- bewoners structurele klachten melden
- meerdere bewoners vergelijkbare klachten ervaren
- er twijfel bestaat over de binnenluchtkwaliteit
Een meting van formaldehyde in de binnenlucht kan dan helpen om inzicht te krijgen in de concentraties in een woning.
Metingen van formaldehyde
Formaldehyde kan worden gemeten door luchtmonsters in een woning te nemen. Vaak gaat het om één monster, maar afhankelijk van de situatie kunnen ook meerdere monsters worden genomen, bijvoorbeeld in verschillende ruimtes.
De monsters worden vervolgens in een geaccrediteerd laboratorium geanalyseerd. Daarbij wordt vastgesteld:
- of formaldehyde aanwezig is
- welke concentratie wordt gemeten
- hoe deze waarde zich verhoudt tot gezondheidskundige richtwaarden
Metingen helpen zo om een situatie objectief te beoordelen.
Zie ook: formaldehyde laten meten op de werkplek
Tot slot
UF-schuim is een isolatiemateriaal dat in een deel van de bestaande woningvoorraad voorkomt en momenteel opnieuw aandacht krijgt door recente onderzoeken en media-aandacht.
Voor woningcorporaties betekent dit vooral dat vragen van bewoners waarschijnlijk vaker zullen voorkomen. In zulke situaties helpt het om meldingen goed te beoordelen en waar nodig aanvullend onderzoek te laten uitvoeren.