Sick building syndrome: klachten door een ongezond binnenklimaat herkennen en aanpakken

Een gezond binnenklimaat draagt bij aan comfort, gezondheid en het goed functioneren van medewerkers. Toch ontstaan binnen kantoren en andere gebouwen regelmatig klachten waarvoor geen directe oorzaak zichtbaar is. Medewerkers ervaren bijvoorbeeld hoofdpijn, vermoeidheid, droge ogen of concentratieproblemen, terwijl installaties ogenschijnlijk normaal functioneren.

 

Wanneer deze klachten samenhangen met het verblijf in een gebouw, wordt vaak gesproken over Sick Building Syndrome (SBS). In de praktijk is daarbij zelden sprake van één duidelijke oorzaak, maar van een combinatie van factoren die gezamenlijk de kwaliteit van het binnenmilieu beïnvloeden.

Wat is Sick Building Syndrome?

Sick Building Syndrome is een verzamelnaam voor gezondheids- en comfortklachten die voornamelijk optreden tijdens het verblijf in een gebouw en vaak afnemen zodra medewerkers de locatie verlaten.

 

Mogelijke oorzaken zijn onder meer:

• onvoldoende ventilatie;
• verhoogde CO₂-concentraties;
• een onjuiste temperatuur of luchtvochtigheid;
• tocht;
• vluchtige organische stoffen (VOS);
• stof of microbiologische verontreiniging;
• onvoldoende onderhouden klimaatinstallaties.

 

Juist doordat meerdere factoren tegelijkertijd een rol kunnen spelen, is de oorzaak zonder gericht onderzoek vaak lastig vast te stellen.

 

Veelvoorkomende klachten

Klachten verschillen per persoon en per gebouw, maar veel voorkomende symptomen zijn:

• hoofdpijn;
• vermoeidheid;
• concentratieproblemen;
• droge of geïrriteerde ogen;
• irritatie van neus, keel of luchtwegen;
• benauwdheid;
• duizeligheid;
• verergering van allergieën of astma.

 

Wanneer meerdere medewerkers vergelijkbare klachten ervaren, kan dit een aanwijzing zijn dat gebouw- of binnenmilieufactoren een rol spelen.

 

Hoe ontstaat een ongezond binnenklimaat?

Binnenklimaatproblemen ontstaan meestal door een combinatie van technische, bouwkundige en gebruiksgerelateerde factoren. Veel voorkomende oorzaken zijn:

• onvoldoende ventilatie of luchtverversing;
• een onjuist ingeregelde klimaatinstallatie;
• een te hoge of te lage luchtvochtigheid;
• emissies uit materialen, meubilair of schoonmaakmiddelen;
• stof, fijnstof of microbiologische belasting;
• achterstallig onderhoud van installaties.

 

Omdat deze factoren elkaar beïnvloeden, is het belangrijk het binnenmilieu integraal te beoordelen.

 

Waarom zijn klachten vaak lastig te verklaren?

Klachten worden niet door iedereen op dezelfde manier ervaren en de omstandigheden binnen een gebouw veranderen voortdurend. Ook functioneren installaties niet altijd overal gelijk.

Daardoor geven losse metingen of individuele waarnemingen vaak onvoldoende inzicht. Pas door het gebouw, de installaties, het gebruik en de meetresultaten gezamenlijk te beoordelen ontstaat een betrouwbaar beeld van de situatie.

 

Het belang van binnenklimaatonderzoek

Wanneer klachten blijven aanhouden, kan onafhankelijk binnenklimaatonderzoek uitkomst bieden.

Afhankelijk van de onderzoeksvraag worden onder meer beoordeeld:

• ventilatie en luchtverversing;
• CO₂;
• temperatuur en relatieve luchtvochtigheid;
• luchtstromen en tocht;
• vluchtige organische stoffen (VOS);
• fijnstof of microbiologische belasting;
• het functioneren van klimaatinstallaties.

 

Daarnaast worden gebouwgebruik, bezettingsgraad en de aard van de klachten betrokken bij de beoordeling.

 

Mogelijke verbetermaatregelen

De juiste oplossing hangt af van de oorzaak. Maatregelen kunnen zich richten op:

• optimalisatie van ventilatie;
• het inregelen van klimaatinstallaties;
• onderhoud of reiniging van installaties;
• het beperken van vocht- en emissiebronnen;
• aanpassing van gebouwgebruik of bezetting.

 

Door maatregelen te baseren op objectieve onderzoeksgegevens ontstaat een onderbouwde basis voor een duurzaam gezond binnenklimaat.